Bạo lực sân cỏ V-League: khoảng lặng sau tiếng còi

Có những pha bóng không được kể bằng bàn thắng. Chúng được kể bằng một cái cùi chỏ dựng lên khi quả bóng đã đi chỗ khác, và bằng một tiếng còi không kèm theo tấm thẻ nào.

Ở trận Đồng Nai tiếp CLB Công an Hà Nội (CAHN) ngày 20/9, máy quay truyền hình ghi được hai khoảnh khắc như vậy. Hậu vệ Lê Văn Sơn của Đồng Nai đánh cùi chỏ nhằm vào tiền đạo Nguyễn Đình Bắc. Không lâu sau, trung vệ Huỳnh Tấn Sinh, cũng thuộc Đồng Nai, hai lần đá từ phía sau, nhằm vào chân Đình Bắc. Tấn Sinh nhận một thẻ vàng. Không có thẻ đỏ.

Tôi đã xem lại đoạn băng ấy nhiều lần. Điều đáng nói không nằm ở cú đá. Nó nằm ở khoảng lặng ngay sau đó, khi trận đấu tiếp tục và gần như không ai trong sân cảm thấy có gì bất thường.

Bốn pha bóng, hai vòng đấu

Chuỗi sự việc không dừng ở trận Đồng Nai. Ở vòng 2 V-League 2026-2027, trung vệ Đoàn Văn Hậu (CAHN) vào bóng khiến tiền vệ Doãn Ngọc Tân (Thể Công Viettel) gãy chân. Cũng ở vòng đấu ấy, ngoại binh Ezequiel Santos Da Silva (Nam Định) đạp vào bụng Võ Hữu Việt Hoàng (SHB Đà Nẵng).

Bốn pha bóng, hai vòng đấu, một câu hỏi chung. Đứng trước nguy cơ bạo lực sân cỏ tái hiện và làm xấu hình ảnh giải đấu, đại diện Ban tổ chức giải, Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) và Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) đã gặp trực tiếp Ban trọng tài VFF.

Trong cuộc gặp ấy, ba bên yêu cầu các trọng tài làm đúng luật, giữ kỷ cương giải đấu, ngăn chặn hành vi thô bạo trên sân. Cụm từ “làm đúng luật” nghe rất trang trọng, nhưng nghĩa thực của nó hẹp hơn nhiều: không được bỏ sót lỗi, không được bỏ sót thẻ.

Đây chính là lỗi mà trọng tài Lê Vũ Linh mắc phải ở trận Đồng Nai gặp CAHN hôm 20/9.

Một tấm thẻ đỏ bị bỏ quên

Ở tình huống Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người nhằm vào Đình Bắc, trọng tài Lê Vũ Linh chỉ sử dụng thẻ vàng. Ông không rút thẻ đỏ, dù Tấn Sinh đá nguội Đình Bắc đến hai lần trong cùng một pha bóng.

Trao đổi với phóng viên Dân trí sau trận, cựu Phó chủ tịch chuyên môn VFF, cựu Trưởng ban trọng tài VFF Dương Vũ Lâm nói thẳng: trọng tài Lê Vũ Linh đã bỏ sót thẻ ở pha bóng này, và Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người quá phô nhưng không bị thẻ đỏ.

Điều ông Lâm đặt ra sau đó mới là phần đáng suy nghĩ. Nếu ban kỷ luật phạt nguội Tấn Sinh vì lỗi này, thì theo logic tương ứng, cũng phải treo còi trọng tài Lê Vũ Linh. Và phải làm rõ trách nhiệm của tổ VAR.

Ở đây có hai kịch bản, và chúng loại trừ nhau. Nếu tổ VAR gồm các ông Võ Hoài Thương và Nguyễn Thành Sơn đã tư vấn cho trọng tài chính nhưng bị trọng tài chính phủ quyết, thì tổ VAR hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, nếu tổ VAR không tư vấn cho trọng tài Lê Vũ Linh về việc phải sử dụng thẻ đỏ cho lỗi bỏ bóng đá người vừa nêu, thì chính các trọng tài VAR cũng phải bị xử lý.

Chỉ một trong hai kịch bản là đúng. Nhưng cả hai đều dẫn tới cùng một kết luận: hệ thống đã để lọt một tấm thẻ đỏ, và có ít nhất một mắt xích trong hệ thống ấy đã không làm việc.

Trách nhiệm không có tên

Vấn đề của bóng đá Việt Nam chưa bao giờ là thiếu quy định. Điều thiếu là cơ chế nhìn thấy trách nhiệm.

Theo thông lệ, các án kỷ luật cụ thể dành cho trọng tài không được công bố rộng rãi. Ông Dương Vũ Lâm hé lộ cách nhận biết: cứ để ý danh sách trọng tài ở các vòng đấu kế tiếp sẽ biết các trọng tài có liên quan có bị treo còi hay không. Nếu họ không được phân công ở các vòng đấu liền kề vòng đấu vừa diễn ra, khả năng cao là họ đang bị kỷ luật.

Nói cách khác, hình phạt tồn tại, nhưng nó tồn tại dưới dạng một khoảng trống trên bảng phân công. Những chiếc ghế trống. Không ai công bố. Không ai giải thích. Người hâm mộ chỉ có thể suy đoán qua sự vắng mặt.

Với một giải đấu đang cố gắng xây dựng niềm tin với khán giả, cách xử lý kín đáo ấy có một cái giá. Khi một cầu thủ bị treo giò, tên anh ta xuất hiện trên văn bản, có ngày hiệu lực, có số trận. Khi một trọng tài bị treo còi, không có gì cả. Anh ta chỉ biến mất khỏi một danh sách.

Trên đường chạy, kỷ lục tính bằng phần trăm giây; ngoài kia, cuộc đời tính bằng nhịp thở. Trên sân cỏ, hình phạt tính bằng số trận; trong phòng họp, nó tính bằng im lặng.

Điều đáng sợ không phải là cùi chỏ

Bạo lực sân cỏ là chuyện cũ. Bóng đá chuyên nghiệp ở bất kỳ quốc gia nào cũng từng trải qua giai đoạn mà cầu thủ học cách đá nguội như một kỹ năng phòng thân, và trọng tài học cách bỏ qua những pha va chạm không bóng như một cách giữ nhịp trận đấu.

Điều đáng lo hơn là tốc độ. Bốn pha bóng nặng, trong đó có một ca gãy chân, chỉ trong hai vòng đấu đầu tiên của mùa giải. Đây không phải sự cố rải rác. Đây là một tín hiệu về ngưỡng chịu đựng của giải đấu.

Và ngưỡng chịu đựng ấy được quyết định bởi tiếng còi, không phải bởi án phạt. Án phạt đến sau, khi đã có người nằm trên cáng. Tiếng còi đến trước, khi cả hai chân còn nguyên vẹn.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu V-League qua nhiều mùa giải, tôi nhận thấy một quy luật khá đều: sau mỗi đợt bạo lực sân cỏ, các cuộc họp được tổ chức, các chỉ đạo được ban hành, và trong ba đến bốn vòng đấu tiếp theo, số thẻ phạt tăng rõ rệt. Trọng tài rút thẻ nhiều hơn, các pha va chạm giảm đi. Rồi khi sự chú ý của dư luận chuyển hướng, mọi thứ trở lại như cũ.

Mô hình ấy chỉ ra một sự thật khó chịu: kỷ cương của V-League đang được vận hành theo chu kỳ dư luận, chứ không theo một chuẩn mực cố định. Một giải đấu muốn trưởng thành phải thoát khỏi chu kỳ đó, bởi vì chu kỳ nào cũng có đáy, và đáy của chu kỳ này là một mùa giải mà cầu thủ học được rằng cái giá của bạo lực phụ thuộc vào việc có ai quay được hay không.

Điều còn lại sau tiếng còi

Tôi từng dành bốn mươi ngày đi quanh những sân vận động bỏ trống trong giai đoạn đại dịch, phỏng vấn những người làm công việc mà không khán đài nào nhớ tên. Nhiều người trong số họ nói cùng một điều: điều khiến họ nhớ nhất không phải những trận bóng lớn, mà là khoảng lặng sau đó, khi đèn tắt và tiếng hò hét đã tan.

Một trận đấu hay không bao giờ được kể hết; nó chỉ đợi người đủ im lặng để nghe.

Với V-League lúc này, điều cần nghe không phải là án phạt dành cho Tấn Sinh hay Lê Văn Sơn, mà là cách giải đấu định nghĩa lại ranh giới giữa một pha tranh chấp và một hành vi bạo lực. Ranh giới ấy phải được vẽ bằng tiếng còi, ngay trên sân, ở giây thứ nhất, chứ không phải bằng một quyết định hành chính vài ngày sau.

Trước khi trở thành một cái tên, ai cũng chỉ là một dáng chạy. Với những cầu thủ trẻ đang lớn lên trong hệ thống V-League, dáng chạy ấy đang được định hình bởi những gì họ thấy trên sân mỗi tuần. Nếu họ thấy rằng một cú đá nguội chỉ đáng một thẻ vàng, họ sẽ ghi nhớ điều đó. Nếu họ thấy rằng một tấm thẻ đỏ bị bỏ sót không dẫn tới bất kỳ hậu quả công khai nào, họ cũng sẽ ghi nhớ điều đó. Và giải đấu sẽ phải trả giá cho ký ức ấy trong nhiều mùa giải nữa.