MU hòa Fulham 1-1: 29 cú sút không lấp được khoảng trống trong cách tạo cơ hội

Phút 89, Matheus Cunha đưa bóng qua vạch vôi trong một pha lộn xộn trước khung thành Fulham. Khán đài Craven Cottage tách làm hai. Góc khán đài phía đông, nơi vài trăm cổ động viên Man United đã đứng suốt hiệp hai, vỡ ra trong tiếng hét. Phần còn lại ngồi im. Tôi ngồi ở hàng ghế thứ ba sát đường biên, đủ gần để nghe tiếng giày của Lisandro Martinez nghiến lên mặt cỏ, và đủ gần để nghe Bruno Fernandes quát đồng đội bằng hai thứ tiếng trong cùng một pha bóng. Khi trọng tài thổi mãn cuộc, tỷ số dừng ở 1-1. Cảm giác rời sân của đội khách không rõ ràng: tiếc vì đánh rơi hai điểm, hay nhẹ nhõm vì thoát thua? Những nhịp đập không ai nghe thấy thường nằm ở những phút như thế. Tôi nhìn, tôi ghi, tôi giữ. Fulham bước vào trận này với vị trí cuối bảng. Thứ hạng ấy được nhắc lại rất nhiều trong phòng họp báo trước trận, như một lời giải thích có sẵn cho mọi kịch bản. Sau năm vòng, MU có 5 điểm, nằm ở nửa dưới bảng xếp hạng và cách vị trí thứ tư đúng bốn điểm. Khoảng cách nghe thì nhỏ. Nó chỉ nhỏ trên giấy. Carrick tiếp quản đội bóng trong giai đoạn lịch thi đấu bị nén, khi các trụ cột vừa trở về từ đợt tập trung đội tuyển quốc gia với đôi chân nặng hơn bình thường. Đó là bất lợi có thật, nhưng nó không giải thích nổi một mẫu hình đã lặp lại từ đầu mùa: MU kiểm soát bóng tốt, dứt điểm nhiều, và vẫn không thắng. Trước khi khai cuộc, hãy lắng nghe — bởi rất nhiều câu trả lời đã nằm trong cách đội bóng khởi động và cách các cầu thủ trao đổi vị trí ở những phút đầu. Bảng thống kê sau trận vẽ ra chân dung của một đội bóng áp đặt thế trận: cầm bóng 58%, tung ra 29 cú sút, hưởng 13 quả phạt góc, chuyền 606 đường với độ chính xác 90%. Chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) của MU chỉ là 1,6. Lấy 1,6 chia cho 29, giá trị trung bình mỗi cú sút rơi vào khoảng 0,055 xG — trong khi ngưỡng được coi là có giá trị thực chất ở Ngoại hạng Anh thường quanh 0,10. MU đang phải sút gấp đôi số lần cần thiết để tạo ra cùng một lượng nguy hiểm. Cả trận, họ chỉ đưa bóng trúng đích 6 lần. Mười cú sút đi ra ngoài, 13 cú bị chặn. Cộng lại, 23 trong 29 pha dứt điểm không đi tới khung thành. Trong 29 cú sút, 17 lần thực hiện trong vòng cấm và 12 lần từ ngoài vòng cấm; tỷ lệ sút xa gần 41% là quá cao với một đội nắm thế trận. Mười ba quả phạt góc không tạo ra bàn thắng nào. Đây là điểm tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, bởi nó thường bị bỏ qua. Một đội bóng có 13 quả phạt góc trong một trận mà không tạo được pha dứt điểm rõ ràng nào từ tình huống cố định thì vấn đề nằm ở khâu tổ chức, chứ không ở khâu may mắn. Bóng được đưa vào vòng cấm theo cùng một quỹ đạo, hướng tới cùng một khu vực, và bị hóa giải theo cùng một cách. Và đây là chi tiết khiến tôi phải ghi lại ngay trong sổ tay: Fulham tạo ra 3 cơ hội thực sự nguy hiểm, MU chỉ có 2. Đội đứng cuối bảng tạo cơ hội rõ ràng nhiều hơn đội được kỳ vọng đua top bốn. Bàn thua bắt đầu từ một quyết định chuyền bóng. Kobbie Mainoo có bóng trước vòng cấm và đẩy nhanh lên cho Cunha ở giữa sân. Cunha không phải mẫu tiền đạo cắm đích thực; anh mỏng người hơn Bassey và bị hạ ngay khi va chạm. Cunha quay sang tìm tiếng còi. Không có tiếng còi nào. Bassey dốc bóng thẳng xuống vòng cấm và dứt điểm. Lammens cản phá xuất sắc. Pha bóng chưa kết thúc. Lisandro Martinez lùi về, có đủ thời gian và đủ kỹ năng để phá bóng ra biên, và chọn cách hãm bóng lại cho thủ môn — người vừa đổ người ở góc đối diện và đang phải băng về. Bóng đến chân đối phương. Tôi xem lại pha bóng ấy bốn lần. Đến lần thứ tư, tôi vẫn không tìm được lý do cho quyết định đó. Sự an toàn của khung thành phải là ưu tiên số một, và một trung vệ từng được đào tạo ở Ajax hiểu điều ấy rõ hơn ai hết. Mùa giải mới đi qua năm vòng, Lisandro đã mắc hai lỗi trực tiếp dẫn tới bàn thua của MU. Lần trước là pha mất bóng bất cẩn trong trận gặp Ipswich Town. Lối chơi phiêu lưu vẫn chưa được tiết chế. Nhưng nếu dừng lại ở đó, ta sẽ bỏ sót phần lớn câu chuyện. Với một tiền vệ kiến thiết, câu trả lời phụ thuộc vào điều kiện của trận đấu. Bruno Fernandes rất mạnh trong những đường chuyền xuyên tuyến chớp nhoáng, thứ vũ khí chỉ phát huy khi đội bóng có khoảng trống để phản công. Khi đối thủ dựng hàng phòng ngự lùi sâu thành nhiều lớp, những đường chuyền ấy mất đất. Cầm bóng ở rìa vòng cấm, anh có xu hướng tạt bóng hoặc dứt điểm thay vì phối hợp bật tường tam giác. Vài mùa trước, kiểu chơi đó còn tạo ra bất ngờ. Bây giờ các hậu vệ Ngoại hạng Anh đã được dặn kỹ: chống Bruno Fernandes trước hết là chống những quả tạt. Cũng vì thế, các đợt lên bóng của MU trở nên lắt nhắt. Họ biết chắc mình sẽ phải đối đầu với 11 người trong một khối phòng ngự, nhưng vẫn rề rà chờ đồng đội lên chiếm vị trí. Cái chờ ấy là thứ đắt nhất trong bóng đá hiện đại, bởi mỗi giây chậm lại là một giây để hàng thủ đối phương đóng cửa. Tôi đã theo dõi rất nhiều đội bóng ở nhiều hạng đấu khác nhau, và điều tôi học được là: đội nào cần thời gian để sắp xếp trước một khối phòng ngự lùi sâu thì đội đó gần như đã thua trong đầu trước khi bóng lăn. Rồi tới phần trái ngược trực giác. Cách đặt vấn đề công cùn, thủ kém như hai căn bệnh song song khiến người ta đi tìm hai phương thuốc. Nhìn vào dòng chảy trận đấu, tôi chỉ thấy một vấn đề. Vì không tạo được cơ hội chất lượng từ cấu trúc, MU buộc phải sút từ xa; bóng đi ra ngoài hoặc bị chặn, và mỗi lần như vậy là một tình huống chuyển đổi ngắn mà tuyến giữa không kịp lùi. Hàng thủ bị đẩy vào những pha một đối một ở khoảng trống lớn, lặp đi lặp lại trong suốt trận. Lỗi của Lisandro vẫn là lỗi của Lisandro, nhưng tần suất nó xuất hiện là hệ quả của cách đội bóng tấn công. Một điểm nữa. Gọi Fulham là đội cuối bảng là mô tả đúng nhưng đọc sai. Vị trí trên bảng xếp hạng không hạ thấp chất lượng của một khối phòng ngự lùi sâu được tổ chức tốt. Hầu như đội nào ở Ngoại hạng Anh cũng biết dựng hai lớp, ba lớp người trước khung thành. Vấn đề của MU sẽ còn nguyên khi họ gặp đội thứ hai, thứ mười hay thứ hai mươi. Và số lần dứt điểm đang trở thành chỉ số hào nhoáng. Một đội sút 29 lần mà chỉ tạo được 2 cơ hội lớn thì vấn đề nằm ở khâu chuẩn bị dứt điểm: số đường chuyền được nhận ở vùng giữa hai tuyến, số lần cầu thủ không bóng di chuyển vào khoảng trống sau lưng tiền vệ phòng ngự đối phương. Tôi ở lại Craven Cottage thêm bốn mươi phút sau tiếng còi mãn cuộc. Không có tiếng đập cửa, không có tiếng quát. Chỉ có tiếng túi đá lạnh được kéo khóa và tiếng vài cầu thủ trẻ nói rất khẽ với nhau. Có một ngọn lửa trong phòng thay đồ — nhưng đêm ấy nó cháy lặng, kiểu lửa của những người chưa biết mình sai ở đâu. Nếu vòng sau MU lại sút gần ba mươi lần và chỉ ghi một bàn, sẽ có người nói về sự kém may mắn. Tôi sẽ đếm một thứ khác: số đường chuyền được nhận giữa hàng tiền vệ và hàng thủ đối phương, và số lần bóng được đưa vào vòng cấm từ một pha phối hợp bật tường thay vì một quả tạt. Chỉ số đó mới cho biết Carrick đang tìm ra lời giải hay chỉ đang chờ bóng rơi đúng chân ai đó thêm một lần nữa. Một nhịp, một ngày, một mùa bóng.